Najlepsze przeglądarki na silniku Gecko

Waterfox zaczynał jako zoptymalizowany pod 64 bity fork Firefoksa, a wyewoluował w alternatywę stawiającą prywatność na pierwszym miejscu, z której usunięto telemetrię, zbieranie danych, treści sponsorowane i integrację z Pocket. Bazuje na Firefox ESR i ma domyślnie włączone DNS over Oblivious HTTP, które Waterfox nazywa Ultra Protection: zapytania DNS przechodzą przez przekaźnik Waterfoksa do resolvera Cloudflare, co ukrywa zarówno treść, jak i źródło twoich zapytań – tego żadna inna popularna przeglądarka nie włącza domyślnie i za darmo.

Prywatność nie kończy się na DNS. Karty z kontekstem (kontenery) są domyślnie włączone, tak jak od wersji 153 w samym Firefoksie, Private Tabs pozwalają przeglądać anonimowo w tym samym oknie, a do tego nie ma zdalnych eksperymentów ani spersonalizowanych kanałów treści. Kiedy Mozilla ogłosiła plany zrobienia z Firefoksa „przeglądarki AI”, twórca Waterfoksa Alex Kontos odpowiedział stanowczo: „Waterfox nie będzie zawierał LLM-ów. Kropka.” – dzięki temu Waterfox jest świadomie zbudowaną przystanią dla osób, które chcą, by ich przeglądarka trzymała się z dala od wyścigu AI.

Waterfox obsługuje rozszerzenia z trzech ekosystemów: Firefox Add-ons (pełna kompatybilność), Chrome Web Store i Opera Web Store (częściowa kompatybilność z prostszymi rozszerzeniami). Najnowsze wersje dodały natywne pionowe karty w układzie drzewa, grupy kart, ręczne usypianie kart i obsługę WebGPU. Kod źródłowy jest otwarty na licencji Mozilla Public License i dostępny na GitHubie.

LibreWolf jest dla osób, które kochają Firefoksa, ale nie ufają jego „domyślnym” ustawieniom. To specjalna kompilacja Firefoksa, z której usunięto całą telemetrię, zbieranie danych i zbędne funkcje, takie jak Pocket czy sponsorowane skróty. Ma preinstalowany uBlock Origin, powszechnie uważany za najlepszy dostępny bloker reklam.

Od razu po instalacji stosuje zestaw „utwardzonych” ustawień: wyłącza WebGL, żeby utrudnić fingerprinting, wymusza restrykcyjne zasady dotyczące plików cookie i czyści historię przy zamknięciu. Oszczędza ci to godzin, które zwykle zajmuje skonfigurowanie Firefoksa do takiego poziomu prywatności.

Ponieważ jest tak restrykcyjny, niektóre strony czasem działają w nim nieprawidłowo (na przykład streamingu wideo czy złożonych aplikacji webowych). Domyślnie nie ma też Firefox Sync (ze względów prywatności). To narzędzie dla osób gotowych poświęcić odrobinę wygody w zamian za maksymalną prywatność.

Tor Browser to złoty standard anonimowości. Nie tylko ukrywa twój ruch – przepuszcza go przez trzy losowe węzły prowadzone przez wolontariuszy na całym świecie (sieć „Onion”), owijając go w kolejne warstwy szyfrowania. Dzięki temu strona praktycznie nie ma jak dowiedzieć się, kim jesteś, a twój dostawca internetu – co przeglądasz.

Jest zaprojektowany tak, by utrudniać fingerprinting, czyli stosowane przez firmy techniki identyfikowania cię na podstawie rozmiaru ekranu czy zainstalowanych czcionek. Sprawiając, że każdy użytkownik Tora wygląda tak samo, chroni twoją tożsamość tak, jak nie potrafi tego żadna standardowa przeglądarka. To niezbędne narzędzie dla aktywistów, dziennikarzy i purystów prywatności.

Ceną tej anonimowości jest szybkość. Odbijanie ruchu po całym świecie wyraźnie spowalnia ładowanie stron. Wiele witryn blokuje też użytkowników Tora albo zasypuje ich niekończącymi się CAPTCHA. To nie jest przeglądarka na co dzień do streamingu czy zakupów, ale do wrażliwych wyszukiwań nie ma sobie równych.

Firefox Focus to cyfrowy odpowiednik niszczarki. To jednozadaniowa przeglądarka mobilna zaprojektowana do szybkich, prywatnych wyszukiwań. Nie zapisuje historii, haseł ani plików cookie. Kiedy skończysz, stukasz ikonę kosza i sesja natychmiast znika.

Ponieważ domyślnie blokuje szeroką gamę trackerów, często ładuje strony szybciej niż standardowe przeglądarki mobilne, spowalniane przez reklamy i skrypty analityczne. Jej utrzymany w fiolecie interfejs jest prosty i wolny od rozpraszaczy, więc szybko załatwiasz sprawę i wychodzisz.

Nie ma być twoją „główną” przeglądarką – nie ma kart (możesz oglądać tylko jedną stronę naraz) ani synchronizacji. Ale do sprawdzenia objawów choroby, kupowania prezentu czy dowolnego wyszukiwania, które ma nie zostawić śladu, to idealna aplikacja pomocnicza.

Mullvad Browser to owoc współpracy Mullvad VPN i Tor Project. Pomysł jest mocny: wziąć wiodące w branży zabezpieczenia Tor Browser przed fingerprintingiem i przygotować je do używania z VPN zamiast z routingiem cebulowym. Dzięki włączonemu resistFingerprinting, fałszowanym czcionkom i strefom czasowym, letterboxingowi ujednolicającemu wymiary okna oraz blokowaniu canvas/WebGL każdy użytkownik Mullvad Browser wygląda dla stron identycznie.

W przeciwieństwie do Tor Browser ruch nie przechodzi przez sieć Tor, więc szybkość jest znacznie lepsza. Przeglądarka jest za to pomyślana do łączenia z Mullvad VPN (albo dowolnym VPN), który chroni twój adres IP. Zapytania DNS domyślnie idą przez DNS-over-HTTPS Mullvada, bez żadnej ścieżki awaryjnej. Telemetria jest usuwana już na etapie kompilacji, a przeglądarka działa w permanentnym trybie prywatnym – bez historii i bez plików cookie między sesjami.

Ceną jest świadoma niewygoda. Mullvad Browser ma preinstalowane uBlock Origin i NoScript i aktywnie zniechęca do dodawania kolejnych rozszerzeń, bo każda zmiana sprawia, że twój odcisk przeglądarki staje się unikalny. Nie ma synchronizacji, menedżera haseł ani trwałych zakładek. Dla większości osób to nie jest przeglądarka na co dzień, ale do sesji, w których prywatność jest krytyczna, to jedna z najmocniejszych dostępnych opcji. Działa tylko na komputerach – Linux, macOS i Windows – bez wersji mobilnej.

Mozilla Firefox to ostatnia duża niezależna przeglądarka, działająca na własnym silniku Gecko, a nie na Chromium. Ta niezależność pozwala jej stawiać kontrolę użytkownika ponad interesy korporacji i oferować otwartoźródłową, przejrzystą i mocno konfigurowalną przeglądarkę.

Prywatność jest wpisana w jej fundamenty. Funkcje takie jak wzmocniona ochrona przed śledzeniem domyślnie blokują inwazyjne trackery, a wbudowane karty z kontekstem, czyli kontenery (domyślnie włączone od Firefoksa 153), pozwalają odseparować od siebie różne sfery cyfrowego życia, na przykład trzymać dane Facebooka z dala od bankowości. Pod względem personalizacji Firefox nie ma sobie równych: jeśli chcesz, możesz całkowicie przebudować interfejs za pomocą CSS.

W surowych benchmarkach JavaScriptu bywa czasem odrobinę za Chrome, ale w codziennym użyciu różnica jest rzadko odczuwalna. Biblioteka rozszerzeń jest dojrzała i solidna. Jeśli zależy ci na zdrowiu otwartej sieci i chcesz mieć przeglądarkę, która służy tobie, a nie reklamodawcom, Firefox to wybór oczywisty.

Floorp to projekt pasjonatów z Japonii, który odpowiada na pytanie: „A gdyby Firefox był tak konfigurowalny jak Vivaldi?”. Zbudowany na bazie Firefox ESR (Extended Support Release), zachowuje prywatność i silnik Mozilli, ale odblokowuje interfejs, pozwalając na pionowe karty, wielorzędowe paski kart i elastyczne panele boczne.

Jest rozwijany przez społeczność i otwartoźródłowy, co gwarantuje przejrzystość. Użytkownicy cenią go za funkcje takie jak obszary robocze („Workspaces”, czyli grupowanie kart) i możliwość całkowitej zmiany wyglądu interfejsu przeglądarki. W pełni obsługuje ekosystem rozszerzeń Firefoksa, więc nie tracisz ulubionych dodatków.

Ponieważ to mniejszy projekt, poprawki bezpieczeństwa mogą nie trafiać do niego już pierwszego dnia, tak jak do głównego Firefoksa, choć zespół jest bardzo aktywny. Dla osób, które kochają silnik Gecko, ale czują się ograniczone domyślnym interfejsem Firefoksa, Floorp to idealny złoty środek.

Pale Moon oddzielił się od Firefoksa w 2009 roku i dalej podążał drogą, którą Mozilla porzuciła. W 2015 przestał podążać za rozwojem Gecko i przeszedł na Goannę, własny twardy fork silnika, dzięki czemu jest jedną z nielicznych przeglądarek, które nie działają ani na Blinku, ani na WebKicie, ani już na Gecko. Rozwój jest kameralny i przemyślany, a projekt otwarcie unika usług Big Tech – domyślną wyszukiwarką jest DuckDuckGo.

W zamian za tę niezależność dostajesz personalizację, jakiej nie oferuje nic innego. Pale Moon wciąż obsługuje pełny model dodatków XUL i XPCOM, który Firefox usunął w 2017, więc rozszerzenia mogą zmieniać podstawowe zachowanie przeglądarki, zamiast działać w ramach odizolowanego API. Do tego pełne motywy i rozbudowane about:config – interfejs naprawdę możesz przebudować po swojemu. Nie ma telemetrii, treści sponsorowanych ani AI.

Ma to jednak realną cenę. Goanna mocno odstaje w obsłudze nowoczesnych funkcji platformy webowej, więc złożone aplikacje webowe, część serwisów streamingowych i strony działające tylko w Chromium nie będą działać poprawnie. Wydajność na ciężkich stronach ustępuje aktualnym przeglądarkom, bo architektura powstała przed wieloprocesowymi rozwiązaniami, które przyjęli wszyscy inni. Blokowanie reklam, ochrona przed śledzeniem i tryb czytania pochodzą z dodatków, a nie z samej przeglądarki. Pale Moon pasuje do osób, które chcą pełnej kontroli i będą trzymać drugą przeglądarkę na strony, z którymi sobie nie radzi.

Zen Browser bierze niezawodny, przyjazny prywatności silnik Firefoksa i opakowuje go w piękny, nowoczesny interfejs inspirowany Arkiem. Wnosi do ekosystemu Gecko takie funkcje jak pionowe karty, podzielony ekran i obszary robocze, udowadniając, że do nowatorskiego interfejsu nie potrzeba Chromium.

Stawia na „spokój” i ergonomię. Interfejs ma ograniczać wizualny szum i pomagać utrzymać skupienie. Ma przemyślane detale, takie jak pasek boczny ułatwiający nawigację i skróty klawiszowe, które docenią zaawansowani użytkownicy.

Jako stosunkowo nowy projekt wciąż się rozwija i w porównaniu z przeglądarką z dziesięcioletnim stażem możesz trafić na niedoróbki. Jednak dla osób, które chcą nowoczesnych funkcji Arca, ale nie zamierzają rezygnować z prywatności i niezależności Firefoksa, Zen to przeglądarka, na którą czekały.